Ronioci stigli 72 metra ispod izvora vrela Bune u Blagaju

Ronioci su u potopljenim kanalima vrela Bune u Blagaju kod Mostara stigli do tačke koja se nalazi 72 metra niže od mjesta na kojem voda izbija iz pećine. Taj podatak naveden je u stručnom opisu kojim je Međunarodna unija geoloških nauka (IUGS) vrelo uvrstila u drugi izbor od 100 lokaliteta svjetskog geološkog naslijeđa, piše N1 BiH.

Drugi izbor od 100 lokaliteta iz 53 zemlje objavljen je 27. augusta 2024. godine na Međunarodnom geološkom kongresu u Busanu u Južnoj Koreji. Prema biltenu Krške komisije Međunarodnog udruženja hidrogeologa, vrelo Bune jedno je od samo tri velika krška vrela na toj listi, uz američku Wakullu na Floridi i francuski Fontaine de Vaucluse.

Pročitajte iDerviš Sušić u romanu Čudnovato opisuje povratak i borbu za porodično imanje

Opis lokaliteta za IUGS napisali su hidrogeolozi Zoran Stevanović s Univerziteta u Beogradu i Petar Milanović, obojica članovi Krške komisije, te Ferid Skopljak iz Federalnog zavoda za geologiju u Sarajevu.

Šta vrelo Bune čini posebnim

Vrelo se nalazi na lijevoj strani doline Neretve, nizvodno od Mostara, na samo 36 metara nadmorske visine. Voda izlazi iz pećine u podnožju visoke litice, na mjestu gdje se krečnjaci iz doba krede tektonski dodiruju s mlađim eocenskim flišom. Upravo taj susret dviju vrsta stijena, nepropusnog fliša i šupljikavog krečnjaka, tjera podzemnu vodu prema površini.

Geolozi Bunu opisuju kao uzlazno sifonsko vrelo, s dubokim sifonima i vrlo velikim najvećim protokom. Pojednostavljeno, to znači da voda ne teče iz pećine kao iz otvorene cijevi, nego se iz dubine podzemnih kanala penje prema izlazu. Zato je podatak o 72 metra dubine, do kojih su ronioci uspjeli doći, važan: pokazuje koliko se duboko ispod nivoa izvora pruža sistem kojim voda dolazi.

Manji otvori pećina duž iste pukotine u litici, prema istom opisu, nastali su u ranijim fazama razvoja krša, kada je voda izbijala na drugim mjestima.

Značaj za Blagaj i BiH

Vrelo Bune, uz Tekiju koja se nalazi uz sam izvor, jedno je od najposjećenijih mjesta u Hercegovini. Uvrštavanje na listu IUGS-a nije oblik zakonske zaštite, ali je međunarodno stručno priznanje da je riječ o lokalitetu od izuzetne važnosti za razumijevanje geologije Zemlje. Za Bosnu i Hercegovinu, čiji je veliki dio teritorije kraški teren, to je potvrda da i domaće prirodno naslijeđe stoji rame uz rame s najpoznatijim svjetskim lokalitetima.

Bosanski.info

Reference: N1 BiH